XAVIER

De naam wordt gebruikt voor een consommé en een veloutésoep. Er bestaan verschillende versies van het recept. Ofwel is het een consommé met blokjes "royale", een hartige eierflan ofwel een consommé met eierdraden die in de soep gaar gekookt worden. De veloutésoep is een gebonden soep met blokjes "royale".

Deze Lodewijk Stanislaus Xaverius was de toekomstige koning Lodewijk XVIII van Frankrijk en Navarra. Hij regeerde vanaf 1814 tot zijn dood in 1824, met een kleine onderbreking in 1815, toen tijdens de "Honderd Dagen" keizer Napoleon I tijdelijk weer even aan de macht was.
De Honderd Dagen (Frans: Cent-Jours) bestrijkt de periode vanaf Napoleons ontsnapping van het eiland Elba en terugkeer naar Frankrijk in februari 1815 tot zijn nederlaag in de Slag bij Waterloo en zijn aftreden als keizer in juni van datzelfde  jaar.

XERES

Xeres is de verfranste naam van een wijn uit Jerez de la Frontera in de Spaanse provincie Cadiz aan de Atlantische Oceaan.
De Engelse naam is 'Sherry'. Een verengelste manier om 'Jerez' uit te spreken. Die is pas in Engeland gekomen in 1587 toen sir Francis Drake, gentleman-zeerover, een raid had uitgevoerd op Cadiz en er drieduizend vaten sherry buit maakte. Sherry was in die dagen een donkere, goudgele, zware en zoete wijn, zeer naar de smaak van de Engelsen in de zestiende eeuw.

In Spanje zelf heet deze wijn : 'vino de Jerez de la Frontera', kortweg, Jerez!
Opletten de Spaanse 'J' klinkt als 'ch' in 'lucht' of als een zeer zachte 'g'  klank...

YAOURT

Yoghurt en andere gefermenteerde melkproducten worden al zo'n 4000 jaar lang op verschillende plekken op de wereld gemaakt. Men neemt aan dat yoghurt oorspronkelijk is ontstaan in Centraal Azië, waar het bewaren van melk vrijwel onmogelijk was en verder ontwikkeld werd door de daar wonende Turkse volkeren. Door de spontane aanwezigheid van bacteriën en de hoge omgevingstemperatuur begon de melk vanzelf te fermenteren. De resten melk die achterbleven in de leren zakken of houten tonnen zorgden ervoor dat de nieuwe melk elke keer weer yoghurt werd. Eeuwen terug lieten sommige Balkanbewoners hun overschot aan melk, zowel van koeien, geiten als van schapen, op een vuur tot 2/3 inkoken, goten deze reductie in aarden potten en lieten de natuur verder haar gang gaan. Hierdoor ontstond een toen nog onbekende natuurlijke fermentatie veroorzaakt door twee melkzuurfermenten die pas veel later door de Russische bioloog Metchnikoff ontdekt en benoemd zouden worden; Lactobacillus bulgaricus en Streptococcus thermophilis.
In 1919 werd yoghurt in Barcelona voor het eerst commercieel op de markt gebracht door Isaac Carasso. Zijn zoon Daniel, die door zijn vader regelmatig "Danone" genoemd werd, heeft de zaak van zijn vader uitgebreid tot het nu bekende gelijknamige wereldmerk.

YORKSHIRE

Naar het graafschap YORK, in het noordoosten van Engeland met als hoofdstad York. In de gastronomie kennen we de Yorkshire poudding, de Yorkshire sauce en de Yorkshire ham, (jambon de york) die alle hun oorsprong vonden in deze landstreek.
Yorkshire sauce:
Oranjekleurige warme saus voor ham; ze bestaat uit; espagnole, bessengelei, port, sinaasappelsap en gekookt zwoerd in reepjes gesneden . Dit is een zeer oud recept.

Een nieuwere commerciële versie heet : Henderson's Relish. Het  is een populaire bruine saus uit Sheffield, die gemaakt wordt door het bedrijf Hendersons. Henderson's Relish staat in Noord-Engeland bekend als een typisch product uit Yorkshire.

De Yorhshire ham is een gerolde vrij vette gekookte ham gemaakt van varkens van het Yorkshire ras.

De 'Yorkshire pudding' kan men zich best voorstellen als een soort gezouten flensjesbeslag dat in een schaal in de oven gebakken wordt terwijl het onder een stuk rosbief staat... De jus van de rosbief druipt zo in het stilaan in het vaster wordend beslag. Deze pudding wordt daarna in stukken gesneden en wordt gegeten bij de "roast beef". Soms wordt deze pudding ook gemaakt in individuele schaaltjes.