WAFEL

Als we de wafel herleiden tot zijn essentie is het een luchtig beslag dat krokant gebakken wordt aan beide zijden in, of tussen een wafelijzer. De traditie om te bakken tussen twee hete platen is eigenlijk al eeuwenoud.

De eerste vermeldingen van deze techniek vinden we al terug bij de oude Grieken. Rond 200 voor Christus beschrijft de Griekse schrijver Athenaeus van Naucratis al een systeem waarbij koeken gebakken worden tussen twee hete platen. De koeken kregen de naam "obelios" mee. Het leuke van de naam is dat hij erg lijkt op de naam die de Grieken aan hun munten gaven (obolen). Hun vervaardiging is dan ook heel gelijkend. Daar waar de koeken tussen twee hete metalen platen werden gebakken, zo werden ook munten gegoten/geslagen tussen twee metalen platen.

Het is pas op het einde van de volle middeleeuwen dat we wafels opnieuw terugvinden en dat ze dan ook steeds meer hun huidige wafelvorm zullen aannemen, al ontstaat er wel heel wat variatie. Oude benamingen voor deze zoetigheid tijdens die periode waren onder meer "oublies", gelijkend op de Griekse naam, obool en ook beide worden tussen ijzeren vormen gebakken. Maar ook "pain d'Juif " of jodenbrood is een andere naam, mogelijk een referentie naar het feit dat de eerste soorten wafelbeslag geen desem of gist bevatten, zoals bij de Joodse broodtraditie.

De eerste wafelijzers ontstaan vanaf de 13de eeuw. Omdat de wafels een ruitpatroon gaan vertonen door de specifieke vorm van het wafelijzer, treed ook een naamsverandering op. De vakjes in de wafel doen sterk denken aan een honingraat die het gebak de Franse naam "gaufre" oplevert. Naar het latijnse woord "grafum" of  het oud Frans "wafla" of "wafel", wat direct verwijst naar hun specifieke ruitjesvorm. Of de naam 'wafel' kan ook afgeleid zijn van het werkwoord 'weven' en is eveneens verwant met het Duitse 'Wabe , honingraat'.
Eveneens in de vijftiende eeuw wordt het woord wafel in diverse andere talen overgenomen.
In Amerika, wordt in 1744 het woord  'waffle' voor het eerst gebruikt in het Amerikaans-Engels. Sinds 1794 is ook het attribuut, het 'waffle-iron' bekend. De wafel is nu immens populair in de VS... Op 24 augustus 1869 wordt het eerste patent verleend op een wafelijzer aan Cornelius Swarthout in New York.


Het woord wafel is halverwege de vijftiende eeuw voor het eerst in een Nederlandse tekst aangetroffen, maar in 1383 was in Kortrijk al sprake van een "waferyser''. Toch is het woord in het Nederlands nog ouder, dit blijkt uit het feit dat het al in 1185 in het Frans het woord 'walfre' in de betekenis van gebak wordt gebruikt. De tegenwoordige Franse vorm luidt 'gaufre' en betekent dan zowel 'gebak' als 'honingraat'.

De oudste wafelijzers waren tweeledig gemaakt uit ijzer en werden gebruikt in open vuur. De vorm veranderde doorheen de tijd en kan zowel het traditionele ruitjespatroon vertonen alsook mythologische, historische, religieuze of heraldische motieven. Dat wafels vooral bij feestelijkheden, zoals Nieuwjaar, carnaval en kermis, werden gegeten speelde deze variatie zeker in de hand.

WALDORF

Naar het prestigieuze WALDORF-ASTORIA hotel in New-york.
Dit hotel werd geleid door John Jason Astor, eigenaar van de ASTORIA-hotelketen. Deze legendarische hotelmagnaat was één van de 1500 slachtoffers van de ramp met de Titanic op 14 april 1912.
Een salade, de Waldorfsalade, die daar in 1893 voor het eerst geserveerd werd is ondertussen wereldberoemd. De salade bestaat uit selderij, appel, rozijnen, walnoten, mayonaise en wat citroensap. Zoals altijd bestaan er verschillende varianten.

WALEWSKA

Alexandre-Florian-Joseph Colonna, graaf van Walewski, (1810-1868) was een Pools-Frans politicus en diplomaat. Hij was de natuurlijke zoon van Napoleon I en diens minnares Maria Walewska en erkend door de man van Maria, waardoor hij formeel de graaf Walewski werd.
Op 14-jarige leeftijd weigerde hij het Russische leger in te gaan. Hij vluchtte daarom naar Londen en daarna naar Parijs. De Franse regering weigerde hem uit te leveren aan de Russische autoriteiten. Koning Lodewijk Filips stuurde hem daarna in 1830 naar Polen, waar hij door de leiders van de Poolse opstanden naar Londen werd gezonden. Na de val van Warschau bleef hij eerst twee jaar in Londen. Na die twee jaar besloot hij het Franse leger in te gaan
Deze politicus was ambassadeur in Londen en minister van Buitenlandse Zaken onder Napoleon III.
Verscheidene gerechten zijn aan hem toegewijd.

WASHINGTON

Georges Washington (1731-1799).
Grondlegger van de onafhankelijkheid der Verenigde Staten van Amerika en eerste president van de U.S.A.
Hij was tussen 1776 en 1783 opperbevelhebber in de Amerikaanse Bevrijdingsoorlog. Er bestaat in de Franse keuken een recept voor een poularde Washington. Een gebraden poularde, gevuld met maïs en met een saus die dezelfde samenstelling heeft als sommige Amerikaanse cocktails, verwerkt tot roomsaus... 

WATERZOOI

Waterzooi is een gerecht van zuivere Vlaamse oorsprong. Men vindt er de twee stammen water en zooi in terug. Water is duidelijk en zooi komt van zoden of zooien dus koken.
De oorspronkelijke bereiding werd gemaakt met zoetwatervis . Het recept is vrij eenvoudig.
Men neme verschillende soorten zoetwatervis die levend vers moeten zijn. Paling, snoek, karper, barbeel en vooral baars die de goede smaak geeft aan de bereiding. Van de koppen en de staarten maakt men een fumet  en deze fumet gebruikt men om de vissen in gaar te koken. Men voegt julienne van peterseliewortel toe als smaakgever. Het kookvocht moet voldoende ingekookt worden tot het een goede dikte heeft. Er mag desnoods wat verkruimelde beschuit bijgevoegd worden en boter om de saus meer velouté te geven. Men serveert er gesmeerde boterhammen bij.
Gent is de stad waar men gespecialiseerd is in het maken van waterzooi en er waren restaurants langs de Leie die niets anders aanboden dan dit gerecht. Alhoewel , een Gents tafelhouder , Cauderlier, schrijft in zijn kookboek van 1916 dat het vooral de honger van de wandelaars is die er voor zorgt dat waterzooi lekker smaakt.

In zijn dictionnaire de cuisine pratique van Joseph Favre die geschreven is tussen 1890 en 1900 geeft hij een tweetal recepten voor waterzooi van kip op, die hem medegedeeld werden door een Brusselse chef en een ander recept, door een chef uit het Leuvense. Favre klasseert ze dan ook bij de cuisine Bruxelloise en het andere bij de cuisine Brabançonne. Er wordt kalfsschenkel in gebruikt om een sterke fond te bekomen maar als groentegarnituur komt er alleen selderij of in het geheel geen groenten aan te pas. Opvallend is het gebruik van nootmuskaat in de saus en er komt geen druppel room aan te pas. Beide waterzooi's worden opgediend met gesmeerde boterhammen.

WELLINGTON

Arthur Wellesley, hertog van Wellington (1769-1852).
Engels veldheer en staatsman die in 1815 Napoleon versloeg bij Waterloo tijdens de Zevende Coalitieoorlog. Een gebraden rundsfilet belegd met foie gras en duxelles, in een korst van bladerdeeg wordt naar hem vernoemd.
Wel is het mogelijk dat dit gerecht een parodie is op rubberen laarzen die ook "wellingtons" genoemd worden. (Een stuk vlees in een nauw sluitende vrij taaie en kleffe omhulling...?)
Het gerecht is in Angelsaksische landen een topper en ook in de Franse keuken doorgedrongen. De  bereiding is zeker van Franse origine.

WELSH  RAREBIT

Of  beter; WELSH RABBIT , wat de oudste naam zou zijn. Rarebit is een verbastering.
De Welshmen, de bewoner van Wales, zijn altijd beschouwd geweest als een arm volk. Vlees kwam maar amper op tafel en als er dan eens opgeschept werd over de kwaliteit van een maaltijd kon er gesproken worden over 'rabbit' als eigenlijk gewoon een boterham met kaas bedoeld werd. Soms kon de boterham belegd met kaas ook nog besmeerd worden met mosterd en gegrild. Een 'pint of stout' bier daarbij.... en daar heb je een Welh rabbit.

De 'rabbit' is nu in bier gesmolten cheddarkaas die op een toast wordt uitgegoten en lichtjes gegratineerd. Deze Engelse specialiteit werd in de 19e eeuw bekend in de "Taverne Anglaise" te Parijs, waar het dikwijls als warm voorgerecht geserveerd werd. Ooit was deze Welsh rarebit even populair als later de croque monsieur.
Er wordt soms beweerd dat het recept uit de VS zou komen, van waar Brillat-Savarin het zou meegebracht hebben. ( Lijkt een beetje ongeloofwaardig. Kaas was nooit Amerika's beste product en bier evenmin.)

WESTPHALIENNE

Van Westfalen, Duitse deelstaat met als hoofdstad Münster.
De Vrede van Westfalen was een serie van vredesverdragen die getekend werden tussen mei en oktober 1648 in Osnabrück en Münster. Deze verdragen beëindigden de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) in het Heilige Roomse Rijk, en de Tachtigjarige Oorlog (1568-1648) tussen Spanje en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, waarmee Spanje ook formeel de onafhankelijkheid van de Nederlandse Republiek bevestigde.
Bekend zijn de Westfaalse hammen. Les jambons de Westphalie.

WHISKY

De naam komt van het Iers-Gaelische "uisce beatha" of "uisge beatha", wat "1evenswater" betekent. Men vermoedt dat whisky zijn oorsprong vindt in Ierland, waar dit distillaat door de Ierse boeren werd gestookt voor eigen gebruik. Pas later (15e eeuw) is dit product overgewaaid naar Schotland waar het sinds 1830 werd gecommercialiseerd. Oorspronkelijk ging het alleen om de MALT WHISKY, het resultaat van uniek gemoute gerst, zuiver rivierwater, keteldistillatie en rijping in houten vaten. Het is pas na de uitvinding van de continudistillatie (1830) dat whisky in Europa populair werd.

WILLIAMS

Perenvariëteit die haar bekendheid dankt aan het distillaat en de likeur die men van deze vruchten maakt de "eau de vie de poire williams". Soms noemt men deze peer ook BON  CHRETIEN.
De Williamspeer is een zeer oude variëteit. Een grote, fijne, gele peer met speciaal, gemuskeerd aroma. Het is een zeer vruchtbare en gezond groeiende soort.
Het is de meest gekweekte perenvariëteit ter wereld. Zelf de peren in blik, zijn Bartlett-peren,  een andere naam voor de Williams peer.

Deze peer heeft veel synoniemen:
"Bon Chrétien Williams."
"Bartlett" of "Bartlett de Boston."
"Guillaume."
"Barnet Williams."
"Bon Chrétien Barnets."
"Bartlett Williams."

WINDSOR

Deze feestelijke roomsoep dankt zijn naam aan het door Willem de Veroveraar gebouwde Windsor Castle in New Windsor, in het Engelse graafschap Berkshire, aan de Theems, waaraan sinds 1917 het Britse koningshuis zijn naam ontleent.

WODKA

Is het Pools voor WATERTJE. Volgens geschiedkundigen is WODKA afkomstig uit Polen waar reeds in de 11e eeuw wodka gestookt werd. De Poolse wodka is nog altijd de pittigste en de sterkste. Wodka moet volgens de Russische wetgeving 40° alcohol bevatten. Als basisgrondstof wordt graan of aardappelen gebruikt.
Een bekende populaire cocktail die wodka bevat is de 'Bloody Mary'.

WORCESTERSHIRE

Worcestersaus of worcestershiresauce is een typische Engelse saus. Ze wordt wegens de moeilijk uitspreekbare naam ook gewoon ; Engelse saus genoemd.

Worcestersaus is een gefermenteerde vloeistof gemaakt met moutazijn, alcoholazijn, stroop, glucose, water, chilipepers, sojasaus, peper, ansjovis, uien, sjalotjes, kruidnagel, knoflook en tamarinde-extract, nog enkele kruiden en andere geheime ingrediënten.
De saus wordt veel als smaakmaker gebruikt. In de Filippijnse keuken wordt ze vaak verwerkt in marinades, vooral bij varkensvlees. Het is een belangrijk ingrediënt in caesarsalade, filet américain, carpaccio en in de cocktail Bloody Mary.

Deze kruidensaus werd ontdekt in Bengalen door Sir Marcus Sandys, die afkomstig was uit het graafschap Worcester in Engeland. In Bengalen leerde hij een saus kennen die zijn kok voor hem bereide en die hij erg lekker vond. Bij zijn terugkomst in Groot-Brittannië vroeg hij de kruidenspecialisten en tevens scheikundigen, Lea en Perrins om met de door hem meegebrachte kruiden en aanwijzingen van de Bengaalse kok, een gelijkaardige saus op punt te stellen. Het eerste probeersel om de saus na te maken gaf niet het verhoopte resultaat, het viel zelfs erg tegen. De broers  Perrins lieten de saus dan maar in het vaatje zitten en vergaten het voor drie jaar in de kelder. Toen proefden ze uit nieuwsgierigheid toch nog eens en het resultaat was verbazend! Dat was in 1835.
De saus is nu wereldwijd bekend. België is een zeer groot afnemer van deze saus omdat ze gebruikt wordt in één de populaire gerechten : de "filet americain".