Noten
Algemeen

Plantkundig gezien zijn noten zaden van een boom. Deze worden ook enkelvoudige dopvruchten genoemd. Dopvruchten behoren tot de droge vruchten en hebben bijna altijd één zaad, met een houten of steenachtig omhulsel. Voorbeelden hiervan zijn: beukennootjes, eikels, hazelnoot en tamme kastanjes.
In de keuken worden zaden ook vaak noten genoemd, terwijl die dus plantaardig gezien geen echte noten zijn. In regel wordt iedere grote oliehoudende vrucht met pit (zonder of met harde schaal) die kan gegeten worden, als noot beschouwd. Voorbeelden hiervan zijn: amandelen, cashewnoten, kokosnoten, pecannoten, walnoten…
Noten kunnen rauw, gekookt, geroosterd of geweekt gegeten worden in een gerecht of als snack.

Voedingswaarde

Noten zijn gezond omdat ze over het algemeen goede vetten bevatten. Ze zijn een bron van eiwitten en vitamines.
Zoals alle plantaardige producten zijn noten cholesterolvrij. Noten bevatten meervoudig onverzadigde vetten, hetgeen een belangrijk gezondheidsbevorderend effect heeft (op voorwaarde dat ze niet gezouten zijn of gekarameliseerd worden). Ze zijn ook rijk aan eiwitten,voedingsvezels, vitamine A, E en B, mineralen, antioxidanten, flavonoïden en spoorelementen.
Noten bevatten ook veel arganine. Dat helpt bij de vorming van zuurstof, werkt de vernauwing van hartvaten tegen en bevordert de bloedsomloop.
Hoewel noten veel (meervoudig verzadigd) vet bevatten, zijn ze niet slecht voor ons gewicht. Ze geven ons een vlug gevoel van verzadiging. De vezels en de eiwitten verbranden veel calorieën tijdens het verteringsproces.
Toch mag je niet te veel noten eten, dit vooral vanwege hun concentratie aan eiwitten en olie. Voor vegetariërs echter is het een welgekomen bron van voedingstoffen.
Noten worden beschouwd als een van de meest veelzijdige voedingproducten en kunnen bijna bij elk gerecht gebruikt worden: salades, risotto's, pasta's, ovenschotels, wokgerechten, broodbeleg, stoofschotels, curry's, soep, gebak, ijs, pannenkoeken, enz.

De soorten

Amandelen

Deze ovaalvormige noten bevatten heel veel vitamine E. Deze vitamine werkt in ons lichaam als een antioxidant, die alle vrije radicalen zuivert. Van alle soorten noten zijn amandelen ook het rijkst aan calcium. Ze bevatten ook veel magnesium, koper, zink en vitamines B2 en B6.
Herkomst: vooral Zuid-Europa (met voorlopers Portugal en Zuid Spanje) en Noord-Afrika. Ook Californië, maar deze amandelen zijn van lagere kwaliteit.
Gebruik: geblancheerd, in schilfers, gehakt, gemalen, gezouten gebruikt bij allerhande desserts, gebak, salades, rijstgerechten, wokgerechten, maar ook als bindmiddel van soepen en sauzen. Amandelen vormen de basis voor marsepein.

Cashewnoten

Deze noten behoren tot de favorieten van velen. Qua voedingswaarde scoren ze echter niet zo hoog. Rauw kunnen ze niet gegeten worden omwille van een toxisch bestanddeel. Ze worden dus eerst verhit vooraleer ze in de handel worden gebracht.
Herkomst: Azië en Zuidwest-Afrika.
Gebruik: vooral geroosterd in allerhande curry's en wokgerechten, maar ook in salades en in nagerechten kunnen ze worden verwerkt. Vooral zo gegeten, geroosterd en gezouten als snacknootjes.

Hazelnoten

Deze zeer voedzame noten werden door de Grieken en Romeinen al geprezen voor hun geneeskrachtige eigenschappen en veelzijdig gebruik. In oude Chinese teksten spreekt men van heilig voedsel. Dit hebben ze vooral te danken aan hun gezonde vetten, mineralen en vitamine E.
Herkomst: Europa, Noord-Amerika en bepaalde delen van Azië.
Gebruik: vooral bekend door de hazelnootpasta en brésilienne, maar ook als bindmiddel voor allerhande dipsauzen, in salades, in dessert, brood en gebak, roomijs, vegetarische burgers en andere. De Franse avelines of avelinas zijn een variëteit van de hazelnoot, langwerpig met een scherpe punt. De lammertjesnoot of lambertsnoot wordt beschouwd als de beste.

Kastanjes

Alleen de tamme kastanjes (ook wel zoete kastanje genoemd) zijn voor consumptie geschikt. Ze zijn te onderscheiden door hun puntige stekels op de bolster en hun wat afgeplatte vorm.
Herkomst: Europa en Zuid-Amerika.
Gebruik: vooral lekker gewoon gepoft op het vuur of in de oven, maar ook verwerkt in soepen, als puree bij wild, maar ook gedroogd en gemalen tot meel, gebruikt in allerhande gebak en als gekonfijte marrons glacés.

Kokosnoten

Van deze noten wordt gezegd dat hun olie zo ongeveer alles kan genezen. Dit is vooral omdat ze rijk zijn aan vetzuren die antimicrobiële eigenschappen hebben. Ze zijn ook rijk aan ijzer aan selenium. Is zonder meer voor vele volkeren onmisbaar, niet alleen als voedsel, maar ook geneeskundig. De vezels worden in kledij verwerkt, als brandstof en soms zelfs als bouwmateriaal.
Herkomst: Afrika en Azië.
Gebruik: vooral de melk (dit is niet het sap, maar het uitgeperst vruchtvlees) wordt in de Afrikaanse en Aziatische keuken gebruikt voor het maken van curry's, soepen en desserts. Het is een lekkere en volwaardige vervanger van room in diverse recepten zoals cake, roomijs, gebak e.d. Het waterige vocht in de noot heet klapperwater.

Macadamianoten

Deze worden ook soms koningin onder de noten genoemd. Ze zijn zeer rijk aan vet en ook aan vitamine B. De noten hebben een zoete romige smaak, een knapperige buitenkant en smelten in de mond. Wie op dieet is, haalt ze beter niet in huis.
Herkomst: Australië en Zuidoost-Azië.
Gebruik: zoals bijna alle noten vooral gebruikt voor haar olie. Heel lekker als dressing bij verfijnde salades. Deze noten worden veelvuldig gebruikt in gebak en koekjes en zijn de kroon op het werk bij pastasalades.

Paranoten

Deze worden ook wel Bresil noten genoemd. Ze zijn zeer rijk aan selenium, zink, eiwitten , aminozuren en vitamine E. Ze bevatten ook veel antioxidanten.
Herkomst: Zuid-Amerika.
Gebruik: deze grote noten worden vooral als snack gegeten, maar ze worden ook gemalen gebruikt als bindmiddel en in gebak. Ze worden in Zuid-Amerika in gezonde snacks en snoep verwerkt.
Bij roomijs als "brésilienne".

Pecannoten

Deze noot is verwant aan de okkernoot, maar komt voor in de Verenigde Staten en Mexico. Daar is ze zeer populair. Pecan pie is beroemd. De noten zijn merkelijk duurder dan walnoten.

Pindanoten

Ook bekend als aardnoten omdat ze onder de grond groeien. Het zijn in feite geen noten, maar peulvruchten. Ze bestaan voor 30% uit eiwit en worden beschouwd als een waardevolle bron van vitamine E. Jammer genoeg verdwijnt deze eigenschap wanneer ze geroosterd worden.
Herkomst: vooral Afrika, maar ook Zuid- en Midden-Amerika.
Gebruik: vooral in olie verwerkt vanwege de gunstige prijs en veelzijdig gebruik. Natuurlijk ook geroosterd en eventueel gezouten als populairste snack in Europa en Amerika. Kan echter ook gebruikt worden in allerhande snoep, gebak, sauzen, salades en roerbakgerechten.

Pijnboompitten

Deze erg populaire zaden kunnen ook tot de noten gerekend worden. Ze worden bij bepaalde soorten dennenbomen uit de denne-appels geoogst en gedroogd.
Herkomst: Zuid-Europa en China (deze laatste zijn veel goedkoper, maar culinair gezien minder lekker).
Gebruik: vooral bekend als bindmiddel bij dipsauzen. Denk maar aan pesto, maar ook geroosterd als smaakmaker bij salades en koude gerechten. Ook verwerkt in veel pasta en rijstgerechten en natuurlijk ook in allerhande gebak en desserts.

Pistachenoten / pimpernoot

Bij ons best bekend als pistaches. Deze dure, mooi groene bonen zijn rijk aan calcium, vitamine B en B6. Deze noten zijn zeer populair in Zuid-Europa, Noord- en Midden-Afrika door hun aantrekkelijke kleur en veelzijdig gebruik.
Herkomst: Zuid-Europa, Afrika en Azië.
Gebruik: gezouten als snack, maar ook in allerhande gebak, roomijs, gevogeltevullingen, rijstgerechten, tapenades, dipsauzen en ontelbaar veel meer.

Walnoten

Deze behoren tot de noten met het hoogste oliegehalte, maar ze zijn samen met pompoenpitten een van de gulste leverancier van omega 3 vetzuren, vooral het essentiële alfa-linoleenzuur. Deze noten koop je best ongepeld, dan ben je zeker dat ze vers zijn. Anders worden ze vlug ranzig en smaken ze heel bitter.
Herkomst: Europa en Noord-Amerika.
Gebruik: gewoon als snack, maar ook op salades, in rijstgerechten en gemalen bij allerhande gebak, koekjes en dergelijke meer.

Enkele minder bekende noten

Waterkastanjes        

Waterkastanjes zijn eigenlijk geen noten, maar de knollen van een soort waterriet. Er bestaan ronde waterkastanjes en grillige noten met twee, drie of zelfs vier punten. Ze zijn zeer populair in de Aziatische keuken.

Ginkgonoot
                

Is de vrucht van de ginkgoboom. Inheems in Zuidwest-Azië. Te verkrijgen in de Aziatische winkels.

Lotusnoten

Worden gebruikt in de Aziatische keuken. De bittere kiem moet er eerst afgehaald worden.

Kemirienoot.        
        

Deze noot moet eerst geroosterd worden. Ze bevat zeer veel olie.